Ký ức về ngày Giải phóng Thủ đô 10/10/1954

09/10/2015

Ngày 10/10 hàng năm vẫn được gọi là “ngày kỷ niệm Giải phóng Thủ đô”, nhưng với số đông người dân sống tại Hà Nội năm 1954 đều quen gọi “ngày tiếp quản”.

Với Hà Nội, được gọi là Ngày tiếp quản bởi lẽ, giờ ấy, ngày ấy quân ta trở về tiếp nhận lại Thủ đô thân yêu từ trong tay đối phương một cách hòa bình. Không có tiếng súng, mọi việc diễn ra trước sự chứng kiến của Ủy ban quốc tế kiểm soát đình chiến ở Đông Dương và của những người dân Hà Nội đã qua 8 năm phải sống trong vùng “tạm bị địch chiếm”. Không có chiến trận nhưng cuộc tiếp quản này là sự kết thúc của một cuộc kháng chiến 9 năm trường kỳ và vô cùng gian khổ của cả nước kể từ ngày Nam bộ kháng chiến (23/9/1945), còn với Hà Nội thì kể từ trận đánh kiên cường với tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” của 60 ngày đêm cuối năm 1946 đầu năm 1947 cho tới “Chiến thắng Điện Biên lừng lẫy địa cầu” (7/5/1954).

Cách đây vừa tròn 61 năm Thủ đô được hoàn toàn giải phóng là sự kiện trọng đại của lịch sử dân tộc Việt Nam. Ngày hội Giải phóng, ngày Chiến thắng mà chỉ có lời bài hát “Tiến về Hà Nội” của một con người tài hoa, nhạc sĩ Văn Cao mới giúp chúng ta hình dung được: “Trùng trùng quân đi như sóng/ lấp lánh lưỡi lê sáng ngời/ chúng ta đem vinh quang sức dân tộc trở về/ cả cuộc đời tươi vui về đây/ Năm cửa ô đón mừng đoàn quân tiến về…”. Sau 9 năm (từ năm 1945) kháng chiến trường kỳ của quân dân ta, thực dân Pháp buộc phải ngồi vào bàn thương lượng và ký hiệp định Giơnevơ ngày 20/7/1954, chấp nhận rút khỏi miền Bắc Việt Nam.

Qua nhiều ngày đấu tranh sôi nổi, các hiệp định về việc chuyển giao Hà Nội được ký kết ngày 30/9/1954 và ngày 2/10/1954 tại Ủy ban Liên hợp đình chiến Trung ương. Sau đó, Chính phủ đã phái các đội công an, trật tự, cảnh vệ, hành chính vào Hà Nội để chuẩn vị việc tiếp quản thành phố.

Theo nghị quyết ngày 17/9/1954 của Hội đồng Chính phủ, Ủy ban quân chính thành phố Hà Nội được thành lập do Thiếu tướng Vương Thừa Vũ, Tư lệnh Sư đoàn Quân Tiên phong làm Chủ tịch. Ủy ban quân chính có nhiệm vụ tiếp thu và quản lý thành phố. Bộ Tư lệnh đã ra lệnh cho các đơn vị vào tiếp quản Hà Nội phải triệt để chấp hành các chính sách và kỷ luật của Chính phủ đề ra, phải luôn nâng cao cảnh giác, sẵn sàng đập tan mọi âm mưu khiêu khích của bọn phá hoại. Sư đoàn Quân Tiên phong đã được Trung ương Đảng và Chính phủ giao nhiệm vụ tiếp quản Thủ đô.

Trước khi rút, quân đội Pháp tìm mọi cách phá hoại, hòng gây cho ta nhiều khó khăn khi vào tiếp quản. Chúng lấy cắp tài liệu và tài sản công cộng; phá hỏng máy móc hoặc tháo gỡ mang đi những bộ phận quan trọng. Chúng ra sức dụ dỗ, cưỡng ép đồng bào ta di cư vào Nam; cho bọn lưu manh gây rối trong thành phố. Chúng còn tìm cách phá hủy những di tích lịch sử và văn hóa của nhân dân ta. Dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng và Thành ủy Hà Nội, đồng bào Thủ đô, nhất là công nhân đã kiên trì đấu tranh chống lại âm mưu phá hoại của chúng và buộc chúng phải trao lại thành phố cho ta đúng thời hạn.

Sáng ngày 8/10/1954, các đơn vị bộ đội chia nhiều đường tiến vào ngoại thành Hà Nội. Đến chiều thì tiến tới đường Đê La Thành, Vĩnh Tuy, Bạch Mai, Ngã Tư Sở, Ô Cầu Giấy và Nhật Tân.

6 giờ sáng ngày 9/10/1954, quân đội lại theo nhiều đường từ ngoại thành tiến vào nội thành chia làm nhiều cánh quân tiến vào 5 cửa ô chính rồi từ đó tỏa đi các nơi. Lần lượt bộ đội ta tiếp thu nhà Ga, phủ Toàn quyền, khu Đồn Thủy, khu Bờ Hồ, Phủ Thống sứ. 16 giờ, quân đội Liên hiệp Pháp rời khỏi thành phố, lặng lẽ rút sang phía Bắc cầu Long Biên. 16 giờ 30, quân đội ta hoàn toàn kiểm soát thành phố Hà Nội, tiếp thu thành phố gọn gàng và trật tự.

Bộ đội ta tiến đến đâu, nhân dân ta đổ ra hai bên đường, phất cờ tung hoa, reo mừng không ngớt. Cổng chào, khẩu hiệu dựng lên khắp các đường phố, cờ đỏ sao vàng rực rỡ trên khắp các tầng nhà.

Ngày 10/10/1954, đại quân vào nội thành. Từ sáng sớm, nhân dân Thủ đô mang cờ, hoa, ảnh Bác Hồ kéo tới những con đường đã được thông báo trước là bộ đội hành quân qua.

Ngày 10-10-1954, Hà Nội sạch bóng quân thù, hân hoan đón mừng những người con chiến thắng trở về giải phóng Thủ đô. Sự kiện đó đánh dấu một bước ngoặt có ý nghĩa cực kỳ to lớn, mở ra một thời kỳ mới hết sức vẻ vang trong lịch sử ngàn năm văn hiến của Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội ở thời đại Hồ Chí Minh quang vinh. Thủ đô ta hoàn toàn thoát khỏi ách thống trị của đế quốc thực dân; nhân dân lao động vĩnh viễn xóa bỏ mọi chế độ áp bức, bóc lột, đứng lên làm chủ vận mệnh của mình và phấn khởi đi vào xây dựng xã hội mới, mở đầu sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa trên đất nước ta.

Tổng hợp: Danh Tiến

Các tin đã đưa ngày: