25 năm vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển trong khu vực và thế giới

10/12/2019

TGVN. Nhìn lại chặng đường 25 năm Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS), TS. Lê Thị Tuyết Mai, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia Bộ Ngoại giao, Ủy viên Ban chấp hành Hội luật quốc tế Việt Nam, Vụ trưởng Vụ Luật pháp và Điều ước quốc tế (Bộ Ngoại giao) đã có bài viết về những đóng góp của UNCLOS đối với hòa bình, an ninh và trật tự trên biển và những nỗ lực của Việt Nam trong thực thi UNCLOS thời gian qua cũng như trong thời gian tới.    

25 nam vi hoa binh on dinh hop tac va phat trien trong khu vuc va the gioi
UNCLOS là cơ sở pháp lý quốc tế để Việt Nam xây dựng và hoàn thiện pháp luật, trong đó có xác định các vùng biển của Việt Nam, quản lý và sử dụng biển, giải quyết các vấn đề trên biển, triển khai các hoạt động trên biển, hợp tác quốc tế về biển. (Nguồn: Reuters)

UNCLOS: Hiến pháp về biển và đại dương

Ngày 10/12/1982 tại Montego Bay, Jamaica, Hội nghị lần thứ ba của Liên hợp quốc (LHQ) về Luật Biển đã thông qua UNCLOS sau 9 năm thương thảo giữa hơn 160 quốc gia, vượt qua nhiều bất đồng về quan điểm và lợi ích để đạt tới đồng thuận chung. Với nội dung toàn diện, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển và đại dương, UNCLOS được xem là “Hiến pháp về biển và đại dương”, là cơ sở pháp lý cho mọi hoạt động sử dụng biển, đại dương và tài nguyên biển, xử lý hài hòa lợi ích của tất cả các quốc gia, dù là quốc gia ven biển, quốc gia quần đảo hay quốc gia không có biển.

Với tính chất toàn diện và xử lý hài hòa lợi ích của tất cả các quốc gia, UNCLOS là thành tựu pháp lý quan trọng của cộng đồng quốc tế, chỉ đứng sau Hiến chương LHQ, đóng góp quan trọng vào việc giữ gìn hòa bình, công lý và tiến bộ cho tất cả các dân tộc trên thế giới, với mục tiêu giải quyết mọi vấn đề liên quan đến luật biển. Giá trị của UNCLOS thể hiện ở những điểm chính sau:

Thứ nhất, UNCLOS và hai Hiệp định thực thi UNCLOS (gồm Hiệp định năm 1994 về thực hiện Phần XI của UNCLOS, Hiệp định năm 1995 về thực thi các quy định của UNCLOS về bảo tồn và quản lý đàn cá lưỡng cư và di cư xa) cung cấp khuôn khổ pháp lý toàn diện cho các quốc gia xử lý tất cả các vấn đề trên biển, thiết lập lần đầu tiên một trật tự pháp lý công bằng trên biển (gồm các vùng biển thuộc quyền tài phán quốc gia và vùng biển quốc tế), cân bằng giữa lợi ích của quốc gia ven biển, quốc gia quần đảo, và các quốc gia không có biển hoặc bất lợi về địa lý, giữa các quốc gia đang phát triển và quốc gia phát triển, đồng thời thúc đẩy hợp tác giữa các quốc gia vì mục tiêu hòa bình và phát triển tiến bộ cho tất cả các dân tộc.

Thứ hai, UNCLOS giúp duy trì hòa bình, ổn định và an ninh quốc tế thông qua các quy định rõ ràng về quy chế pháp lý của các vùng biển, giới hạn yêu sách của quốc gia ven biển đối với các vùng biển, đồng thời bảo đảm quyền tự do hàng hải và bay qua của các quốc gia khác, cũng như quyền của các quốc gia không có biển hoặc bất lợi về mặt địa lý trong việc sử dụng, khai thác và quản lý biển và đại dương.

Thứ ba, UNCLOS củng cố nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế về không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế với các quy định về nghĩa vụ sử dụng biển và nguồn lợi biển một cách hòa bình và cơ chế mới hữu hiệu về giải quyết tranh chấp bắt buộc thông qua hòa giải, trọng tài quy định tại UNCLOS.

Tòa trọng tài bắt buộc thành lập theo Phụ lục VII của UNCLOS đã góp phần giải quyết tranh chấp giải thích và áp dụng UNCLOS (giữa Nga và Ukraine và giữa Philippines và Trung Quốc). Hòa giải bắt buộc theo Phụ lục V của UNCLOS cũng đã được áp dụng thành công (giữa Đông Timor và Australia). Các vụ việc giải quyết tranh chấp trước Tòa án Luật biển quốc tế (ITLOS) được thành lập theo UNCLOS ngày càng đa dạng từ đánh cá, bảo vệ môi trường biển, đến phân định biển.

Thứ tư, UNCLOS thúc đẩy hợp tác quốc tế về biển thông qua các quy định về nghĩa vụ hợp tác giữa các quốc gia trong xử lý các vấn đề trên biển, như giải quyết các vùng biển chồng lấn yêu sách giữa các quốc gia, phòng chống tội phạm trên biển, bảo vệ môi trường biển, nghiên cứu khoa học biển, bảo tồn và sử dụng bền vững biển và tài nguyên biển, nhằm củng cố hòa bình, an ninh và phát triển tiến bộ của các dân tộc trên thế giới.

Cho tới nay, UNCLOS có 168 thành viên (gồm 167 quốc gia và Liên minh châu Âu) thuộc tất cả các khu vực, các hệ thống pháp luật và nền văn hóa khác nhau trên thế giới, không phân biệt trình độ phát triển và thể chế chính trị. Hầu hết các quy định của UNCLOS được thừa nhận là các quy tắc có tính phổ quát, điều chỉnh hành vi của mọi quốc gia trong sử dụng biển và tài nguyên biển.

Sau 25 năm triển khai thực hiện, tại Hội nghị lần thứ 29 của các quốc gia thành viên UNCLOS, tháng 6/2019, Tổng thư ký LHQ António Guterres tiếp tục khẳng định UNCLOS là “khuôn khổ toàn diện cho việc sử dụng biển, đại dương và các nguồn tài nguyên biển một cách hòa bình, hợp tác và bền vững” và “nền tảng cho việc phát triển tiến bộ Luật Biển”.

Theo: baoquocte.vn

 

Các tin đã đưa ngày: