Hồ Chí Minh - nhà ngoại giao lỗi lạc

16/08/2011

Hầu như tất cả các cán bộ ngoại giao lão thành ở nước ta khi được hỏi đều khẳng định nhà ngoại giao xuất sắc của Việt Nam là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nguyên Bộ trưởng Nguyễn Dy Niên từng dày công nghiên cứu để viết một cuốn sách về “tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh”, trong đó ông cho rằng phong cách ngoại giao Hồ Chí Minh gồm: tư duy độc lập tự chủ, sáng tạo; ứng xử linh hoạt; nói giản dị, dễ cảm hóa, thuyết phục và viết ngắn gọn, hàm súc, dễ hiểu. Với những người ngoài ngành ngoại giao, hay với nhân dân Việt Nam nói chung, tư tưởng, phong cách, phẩm chất ấy làm nên một thứ gọi ngắn gọn là tài ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Giữ vững chiến lược, mềm dẻo chiến thuật

PGS-TS Vũ Dương Huân (Tổng lãnh sự Việt Nam tại Viễn Đông, Nga) cho rằng hoạt động ngoại giao, đặc điểm lớn của Hồ Chủ tịch là “kiên định các vấn đề về chiến lược, các vấn đề nguyên tắc, lợi ích sống còn của dân tộc, song vô cùng mềm dẻo các vấn đề về sách lược”.

Có thể thấy cuộc đấu tranh với thực dân Pháp và Tàu Tưởng giai đoạn 1945-1946 là một ví dụ tiêu biểu cho đặc điểm này của Hồ Chí Minh, khi đó cũng là Bộ trưởng Ngoại giao. Khi Tàu Tưởng kéo vào miền Bắc Việt Nam để giải giáp quân Nhật, Hồ Chí Minh đã hết sức mềm dẻo, nhân nhượng Tưởng nhiều việc như chấp nhận cho chúng tiêu tiền quan kim mất giá, cung cấp lương thực cho quân Tưởng. Song Người cũng kiên quyết không để Tưởng can thiệp vào chính quyền, giữ vững thế hợp pháp của chính quyền nhằm tập trung đối phó với quân Pháp vừa trở lại Nam Bộ.

Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông. (ảnh tư liệu)

Hồi ký của ông Nguyễn Đức Thụy - nguyên trợ lý ngoại giao của Hồ Chủ tịch, phụ trách công tác đối Tưởng và Hoa kiều - ghi lại: “Lần đầu tiên Bác đến thăm Lư Hán tại Phủ Chủ tịch hiện nay, họ Lư cho một quan viên tùy tùng ra đón, để Bác ngồi chờ ở phòng khách rồi Lư Hán mới ra chào hỏi. Hành xử như vậy nhưng sau cuộc trò chuyện, Lư Hán đưa Bác ra tận cổng, tiễn Bác lên xe rồi mới vào. Những lần sau Bác đến, Lư Hán đều ra đón tại cổng và tiễn tại cổng, tỏ ra hết sức tôn trọng Bác”.

Trong đấu tranh với thực dân Pháp, Hồ Chí Minh cũng giữ vững các vấn đề về nguyên tắc, như là độc lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam; song đồng thời sẵn sàng nhân nhượng, thỏa hiệp với Pháp những gì có thể nhân nhượng được về các lợi ích kinh tế, văn hóa … mà ký được Hiệp định sơ bộ 6-3-1946 với Pháp trong bối cảnh cực kỳ phức tạp, khó khăn và cấp bách.

Bác Hồ trong chuyến đi Pháp năm 1945. (ảnh tư liệu)

Đặc điểm ngoại giao giữ vững chiến lược, mềm dẻo chiến thuật ấy sau này đã được một số nhà ngoại giao ở Việt Nam nghiên cứu, tổng kết thành lý thuyết. Nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Dy Niên - tác giả cuốn Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh nhận định: “Công tác đối ngoại có cái khó nhưng cũng có cái dễ. Cái khó là phải tuân theo chủ trương”. Người làm đối ngoại phải nắm vững chủ trương đường lối, không thể đi trật. Nhưng cái dễ là có thể vận dụng linh hoạt chủ trương đường lối ấy. Nếu nhà ngoại giao có kinh nghiệm, biết vận dụng sáng tạo thì sẽ thành công. Tương tự như võ sĩ vậy, khổ công luyện tập, thành thạo các ngón võ thì khi ra đấu trường có thể phát huy sáng tạo và chiến thắng.

Đoàn kết bạn bè quốc tế

Khi Việt Nam trở thành điểm nóng của Chiến tranh Lạnh, Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đã khéo léo cân bằng được quan hệ với hai nước lớn khối XHCN là Liên Xô và Trung Quốc. Năm 1964, gần đến sinh nhật thứ 70 của Khrushchev, Hồ Chủ tịch mời Đại sứ Liên Xô lên gặp và gửi lời chúc mừng tới Khrushchev làm giới lãnh đạo Liên Xô rất cảm động. Năm 1968, nhằm cải thiện quan hệ với Trung Quốc, Người lại cử đoàn đại biểu quân dân miền Nam do đồng chí Nguyễn Văn Linh dẫn đầu đi thăm Trung Quốc.

Ngay cả với kẻ thù lúc đó là Mỹ, Hồ Chủ tịch cũng nêu rõ: “Chúng tôi phân biệt nhân dân Mỹ với đế quốc Mỹ. Chúng tôi muốn có những quan hệ hữu nghị và anh em với nhân dân Mỹ mà chúng tôi rất kính trọng vì nhân dân Mỹ là một dân tộc tài năng …”.

Kiều bào Việt Nam ở Thái Lan thăm Bác Hồ tại Phủ Chủ tịch. (ảnh tư liệu)

Người có quan điểm đa dạng hóa quan hệ quốc tế, làm bạn với tất cả các nước dân chủ từ rất sớm. Ngay từ năm 1947, trả lời hãng tin Mỹ International News Service, Hồ Chủ tịch đã khẳng định: “Việt Nam sẽ hợp tác với mọi nước vui lòng hợp tác thật thà và bình đẳng với Việt Nam”.

Là một nhà lãnh đạo của Việt Nam, Hồ Chí Minh rất được giới chính khách quốc tế tôn trọng, nể vì, bạn bè quốc tế yêu mến. Người thường xuyên căn dặn cán bộ ngoại giao: “Các chú phải làm sao để mỗi người bạn quốc tế đến nước ta là gần và yêu Việt Nam thêm một chút”, “Ta phải làm cho nước mình ít kẻ thù hơn hết và nhiều bạn đồng minh hơn hết”.

 

 

Các tin đã đưa ngày: