Trung Quốc toan tính gì tại Bãi Tư Chính? (Kỳ 1)

05/08/2019

TGVN. Bình luận trên trang Maritime Issues, chuyên gia Swee Lean Collin Koh thuộc Học viện Chiến lược và Quốc phòng Singapore cho rằng, nếu không có một phản ứng cứng rắn từ  cộng đồng quốc tế đối với các hành động của Trung Quốc tại Bãi Tư Chính (Vanguard Bank), các vụ việc tương tự sẽ còn lặp lại.        

trung quoc toan tinh gi tai bai tu chinh ky 1
Các hoạt động vi phạm của tàu Trung Quốc tại khu vực Bãi Tư Chính từ ngày 3/7-21/7. (Nguồn: Maritime Issues)

Chuyên gia Swee Lean Collin Koh phân tích, lý do đơn giản là Bắc Kinh rất hào hứng nhận ra rằng các hành động cưỡng ép của họ đã mang lại những hiệu quả nhất định. Từ đó, điều này sẽ trở thành động lực không chỉ cho Trung Quốc mà còn là các nước khác trong và ngoài khu vực đang nhen nhóm ý định bình thường hoá các hành vi cưỡng ép trở thành bộ công cụ tiêu chuẩn trong cách hành xử quốc gia khi mà lẽ phải "sẽ thuộc về kẻ mạnh".

Trung Quốc đã phớt lờ PCA

Va chạm đang diễn ra hiện nay giữa Trung Quốc và Việt Nam trên Biển Đông vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc. Việc Hà Nội công khai yêu cầu Bắc Kinh rút tàu, bao gồm cả tàu HD08 (Haiyang Dizhi 08) ra khỏi vùng đặc quyền kinh tế của mình cho thấy Việt Nam đang thể hiện và duy trì lập trường khá cứng rắn đối với Trung Quốc. Thêm vào đó, Bộ Ngoại giao Mỹ gần đây cũng tuyên bố phê phán việc Trung Quốc có các hành vi leo thang, làm phương hại đến các hoạt động khai thác năng lượng của các quốc gia trong khu vực.

Hành vi của Trung Quốc là khá khó hiểu với nhiều người: Tại sao Trung Quốc lại tiến hành một hoạt động bất hợp pháp như thế trên vùng biển của Việt Nam cũng như cản trợ các hoạt động khai thác năng lượng hợp pháp của Malaysia tại bãi Luconia khu vực Sarawwak? Thế nhưng, Tuyên bố sau cuộc Cuộc gặp giữa các Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN tại Bangkok gần đây thể hiện sự kiềm chế liên quan tới vấn đề Biển Đông khi không nhắc đến việc Bắc Kinh tiếp tục quân sự hoá khu vực tranh chấp.

Từ thực tế này, dư luận đặt ra câu hỏi: nếu Trung Quốc thành công trong việc phổ biến luận điệu của mình về việc tình hình Biển Đông đang hoàn toàn hoà bình và ổn định, nước này sẽ không vấp phải bất kỳ can thiệp nào từ phía bên ngoài. Liệu rằng va chạm tại bãi Tư Chính sẽ có khả năng đảo lộn ưu thế này của Bắc Kinh hay không?

Để có thể hiểu hành động của Bắc Kinh cần quay lại tìm hiểu các vấn đề cốt lõi nhất trong yêu sách mà nước này đưa ra.

Bãi Tư Chính (Vanguard Bank) nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, nhưng đồng thời cũng nằm trong đường yêu sách 9 đoạn do Trung Quốc tự vạch ra. Rõ ràng, Phán quyết của Toà Trọng tài Thường trực (PCA) vào ngày 12/7/2016 với nội dung vô hiệu hoá yêu sách đường 9 đoạn đã không hề có bất kỳ tác dụng nào tới các tính toán của Trung Quốc về các bước đi trên Biển Đông.

Vì thế, không giống với nhiều bình luận trước đây về vấn đề này, va chạm tại Bãi Tư Chính đã chỉ ra rằng chính sách của Trung Quốc không hề bị Phán quyết tác động. Bắc Kinh vừa không công nhận vừa không tuân thủ Phán quyết của Toà Trọng tài Thường trực...

Lý lẽ của Bắc Kinh

Trung Quốc vẫn duy trì lập luận rằng các hoạt động năng lượng mà các bên yêu sách thực hiện trong phạm vi đường 9 đoạn - bao gồm bãi Tư Chính và Bãi cạn Luconia- là bất hợp pháp bởi các khu vực này được coi là nằm trong vùng nước tranh chấp, bất chấp nội dung của đường 9 đoạn đã bị vô hiệu hoá từ ba năm trước.

Tuy nhiên, theo các điều khoản của Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS 1982) - bộ luật hình thành nên các nguyên tắc cơ bản của trật tự luật pháp trên biển và đồng thời là văn kiện Bắc Kinh vẫn liên tục tuyên bố là mình tuân thủ - các quốc gia ven biển như Việt Nam đang thực thi quyền chủ quyền hợp pháp trong vùng đặc quyền kinh tế của mình.

Nhưng cách thức diễn giải của Bắc Kinh đằng sau các động thái gần đây của nước này sẽ luôn kèm theo nhân tố về bài học cho các bên liên quan - nhân tố mang tính động lực đối với các động thái của Bắc Kinh - thậm chí đó là các động thái sử dụng hoặc đe doạ sử dụng vũ lực, nó sẽ vẫn được diễn giải là phản ứng đối với sự kích động của các bên khác. Trong trường hợp này, Trung Quốc sẽ giải thích hành động vi phạm của họ ở Bãi Tư Chính là "nhằm đáp lại các hoạt động dầu khí của Việt Nam trong khu vực".

Thông điệp đằng sau hành động của Trung Quốc tại Bãi Tư Chính không gì ngoài sự mập mờ: Sẽ không ai theo đuổi các hoạt động khảo sát và khai thác nguồn năng lượng tại các “vùng biển tranh chấp”, và bất chấp việc liệu Bắc Kinh có tiến hành các hoạt động tương tự hay không.

Nói cách khác: Trung Quốc cho rằng, nếu họ không chạm vào các nguồn tài nguyên này, các nước khác cũng không thể làm điều đó. Điều này đồng nghĩa với cái gọi là “đảm bảo sự từ chối lẫn nhau” đối với quyền sử dụng các nguồn tài nguyên.

Theo: baoquocte.vn

 

Các tin đã đưa ngày: